กรกฎาคม 5, 2022

Information@news

สาระและข่าวสาร

มารู้จักฟันคุดกันเถอะ

1 min read

“ โอ๊ย! ปวดฟันค่ะ คุณหมอช่วยตรวจดูให้หนูที” ประโยค ที่คุ้นเคยดังออกมาจากปากสาวน้อยวัยรุ่นรายหนึ่ง แม้ในขณะที่ปวดฟันอยู่นี้เธอยังไม่วายสำทับหมออีกว่า “ คุณหมอตรวจเบาๆนะคะ หนูอ้าปากไม่ค่อยได้ค่ะ” หลังจากที่ตรวจในช่องปากและเอกซเรย์สาวน้อยรายนี้แล้วหมอก็ได้ข้อสรุป “ เหงือกที่คลุมฟันกรามล่างด้านขวาซี่ในสุดของหนูบวมเป่งเลยล่ะ ซึ่งเป็นอาการของเหงือกคลุมฟันอักเสบร่วมกับการมีฟันคุดนะจ๊ะ” สาวน้อยอุทานขึ้นมาทันที “ ตายแล้วอย่างนี้ก็ต้องผ่าออกล่ะซี หนูจะเป็นอะไรมากไหมคะคุณหมอ” “ ไม่เป็นอะไรมากหรอกจ้ะเดี๋ยวหมอจะอธิบายให้ฟังนะ” 

 

ฟันคุด (impacted tooth, wisdom tooth) คือ ฟันที่ไม่สามารถขึ้นมาทางช่องปากได้ตามปกติ ซึ่งอาจจะไม่ขึ้นมาเลยหรือขึ้นมานิดหน่อย ไม่เต็มซี่เนื่องจากมีฟันซี่อื่นมาขวางไว้ โดยส่วนมากมักจะเกิดกับฟันกรามล่างซี่ที่สาม (third molar) จนคนทั่วไปมักคิดว่าฟันคุดเกิดได้แต่กับฟันซี่นี้ แต่ในความเป็นจริงแล้วฟันคุดสามารถเกิดกับฟันซี่อื่นได้ด้วย เช่น ฟันเขี้ยว (canine) ฟันกรามน้อย (premolar) 

 เราสามารถแบ่งชนิดของฟันคุดได้ง่ายๆ โดยดูจากความสัมพันธ์กับฟันข้างเคียง โดยฟันคุดที่หันส่วนครอบฟัน ( crown) เข้าหาฟันกรามแท้ซี่ที่สองเราเรียกว่า mesioangular impaction หรือ mesial impaction ซึ่งเป็นชนิดที่พบบ่อยที่สุด ถ้าหันส่วนครอบฟันออกเราเรียกว่า distoangular impaction หรือ distal impaction ถ้าฟันคุดนั้นสามารถขึ้นได้ตรงๆ เราเรียกว่า vertical impaction และถ้าฟันคุดนั้นขึ้นในแนวนอนเราเรียกว่า horizontal impaction 

นอกจากนี้ เรายังสามารถแบ่งตามความสัมพันธ์กับเหงือกที่คลุมฟันได้โดยฟันคุดที่ไม่ สามารถโผล่พ้นกระดูกขากรรไกรได้เราเรียกว่า bony impaction และฟันคุดที่สามารถโผล่พ้นกระดูกขากรรไกรได้แต่ไม่สามารถทะลุผ่านเหงือกได้ เลย หรือสามารถผ่านได้บางส่วนเราเรียกว่า soft tissue impaction
“ ทำไมเราต้องผ่าฟันคุด” “ ไม่ต้องผ่าฟันคุดได้ไหม” คำถามยอดฮิตที่ทันตแพทย์มักจะโดนถามเป็นประจำ และคำตอบที่ทันตแพทย์มักจะให้ก็คือควรจะผ่าตัดออก เนื่องจากบริเวณที่เป็นฟันคุดมักจะทำความสะอาดได้ยาก มักจะมีเศษอาหารสะสมอยู่ที่ช่องว่างระหว่างฟันคุดกับฟันซี่ข้างเคียง ทำให้เหงือกที่คลุมฟันอักเสบได้ (pericoronitis) และยังทำให้ฟันซี่ข้างเคียงผุหรือเป็นโรคเหงือกได้ด้วย 
นอกจากนี้ฟันคุดยังอาจทำให้เกิดปัญหาฟันล้มเก ปัญหาการละลายตัวของรากฟันข้างเคียง และยังอาจทำให้เกิดถุงน้ำหรืออันมีสาเหตุจากฟันได้ด้วย
“ การผ่าตัดฟันคุดมีผลอย่างไร” เป็นอีกหนึ่งอย่างที่คนไข้ควรรู้ โดยผลของการผ่าตัดฟันคุดมีหลายอย่าง เช่น อาการปวด บวม อักเสบบริเวณแผลผ่าตัด ซึ่งคล้ายคลึงกับการผ่าตัดเล็กโดยทั่วไปซึ่งอาการเหล่านี้จะค่อยๆ ดีขึ้นได้เอง แต่มีสิ่งที่แตกต่างคือ บางครั้งการผ่าตัดฟันคุดอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญคืออาการชาบริเวณ ริมฝีปากล่างและคาง ซึ่งเหมือนกับตอนที่ทันต-แพทย์ฉีดยาชาให้ อาการดังกล่าวนี้เป็นผลจากการบาดเจ็บของเส้นประสาทที่มาเลี้ยงฟันในขากรรไกร ล่าง (inferior alveolar nerve) ซึ่งบางครั้งพบว่าเส้นประสาทนี้อยู่ใกล้ชิดกับฟันคุดมากจนไม่สามารถแยกออก จากกันได้ อาการชานี้อาจคงอยู่เป็นวัน เดือน หรือเป็นปีขึ้นอยู่กับระดับความรุนแรงของการบาดเจ็บต่อเส้นประสาท แต่อาการชานี้จะไม่รบกวนต่อการดำรงชีวิต หรือการรับรู้รสชาติอาหารแต่อย่างใด เพื่อหลีกเลี่ยงอาการชาดังกล่าว ทันตแพทย์จึงมักแนะนำให้ผ่าตัดฟันคุดออกในวัยรุ่น อายุประมาณ 18-25 ปี เนื่องจากรากฟันจะยังไม่ยาวจนไปชิดกับเส้นประสาทดังกล่าว 
 “ ตกลงค่ะคุณหมอ หนูยอมผ่าตัดฟันคุดแล้วค่ะ” สาวน้อยตอบ หมอจึงหันไปเตรียมเครื่องมือผ่าตัด “ …มีรักแท้อยู่ดูแลไม่ได้…” เสียงเพลงรักแท้ดูแลไม่ได้ของโปเตโต้ดังขึ้น มีเสียงสาวน้อยพูดโต้ตอบกับปลายสายอีกด้านหนึ่ง ถ้าดูไม่ผิดหมอแอบเห็นน้องเขาน้ำตาไหลด้วยล่ะ “ เฮ้อ! ฟันคุดน่ะหมอดูแลให้ได้ แต่ถ้ารักคุดล่ะก็ ตัวใครตัวมันนะจ๊ะ” 
ที่มา RamaClinic
โดย ทพญ. ธนพร ทองจูด
งานทันตกรรม
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี

เรื่องที่เกี่ยวข้อง:

มาบิดขี้เกียจกันดีกว่า
ศูนย์ความเป็นเลิศด้านเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์
เล่นบาสแล้วตัวสูงจริงหรือ? วิธีไหนบ้างที่ช่วยให้สูงขึ้นได้บ้าง?
แฮปปี้! ไม่มีวันหยุด คาถาควรจำ...ออฟฟิศไม่ใช่สภา
R2R(Routine to Research) คืออะไร มารู้จักกันสักหน่อย
เคลือบแก้วรถยนต์ดีอย่างไร? ต่างจากเคลือบสีธรรมดาอย่างไร?
10 การเปลี่ยนแปลงของร่างกาย ที่บ่งบอกว่าคุณกำลังเป็นโรค
มารู้วิธีง่ายๆ ในการเลือกซื้อรถมือสองกันเถอะ
การขลิบหนังหุ้มปลายอวัยวะเพศชาย จำเป็นหรือไม่?
10 วิธีป้องกันโรคร้ายจากเทคโนโลยี
โรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก อัมพฤกษ์ที่หน้า (Bell’s palsy) หญิงตั้งครรภ์ก็เป็นได้
10 สัญญาณเตือนว่าโรคร้าย กำลังมาเยือน!

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น

You may have missed

error: Content is protected !!